De vertaler van stille verhalen: Hoe Jiska met de Kojo kinderen hun stem teruggeeft

Bij Prisma is er volop ruimte voor innovatieve ontwikkelingen die de zorg en communicatie versterken. De Kojo, een spraakcomputer met oogbesturing, is daar een mooi voorbeeld van. Voor kinderen die niet verbaal kunnen communiceren, opent deze technologie een nieuwe wereld.

Maak het verschil bij Prisma

Ook werken op het ODC Kindcentrum Kiezel in Raamsdonksveer of op een andere mooie locatie? Word onderdeel van ons team en ontdek hoe we samen het verschil maken. Neem vandaag nog contact met ons op!

Leuk werk

Het is muisstil in de kamer van orthopedisch dagcentrum (ODC) Kindcentrum Kiezel. Davey staart met een intense concentratie naar het scherm voor hem. Jiska Beekman, logopedist bij Prisma, zit vlak naast hem. Ze houdt haar adem even in. Dan, met een kleine maar bewuste beweging van zijn pupillen, klikt Davey een icoontje aan. De computer spreekt uit wat Davey al die tijd al dacht. Jiska glimlacht.

Luisteren met je ogen

“Mensen vragen me weleens hoe ik praat met kinderen die niet verbaal kunnen communiceren,” vertelt Jiska. “Ik zeg dan altijd: ik luister niet met mijn oren, maar met mijn ogen. Ik zoek naar die ene vonk.” In haar werk met kinderen die een ontwikkelingsachterstand of een fysieke beperking hebben, loopt de standaard logopedie vaak vast. Waar anderen een muur zien, zoekt Jiska naar een kier.

Die kier vindt ze vaak via de Kojo, een spraakcomputer die werkt op oogbesturing. Maar voor Jiska is de Kojo veel meer dan een apparaat. “Ik zie mezelf als een tolk. De stem van deze kinderen zit ergens diep vanbinnen opgesloten. De computer is de sleutel die de deur openzet naar de buitenwereld.”

Topsport op een scherm

Het proces is intensief. Voor Davey en de andere kinderen is communiceren via een scherm pure topsport. “Je ziet de vermoeidheid in hun ogen na een sessie,” legt Jiska uit. “Het vraagt een enorme focus om met je blik een computer aan te sturen. Maar de motivatie is gigantisch. Want voor het eerst in hun leven merken ze: als ik dit doe, gebeurt er daar iets. Ze krijgen de regie terug. Dat begint met een simpel los woord, maar het eindigt bij het uiten van een gevoel.”

De grapjes van Davey

Er was een moment met Davey dat Jiska altijd bij zal blijven. Voordat hij met de Kojo werkte, bestond zijn communicatie uit niet veel meer dan geluiden van ongemak of plezier. Niemand wist precies wat er in hem omging.

“Toen Davey de werking van de oogbesturing eenmaal doorhad, ging er een wereld open. Hij bleek veel meer te begrijpen dan we ooit hadden durven dromen. Hij begon herinneringen op te halen aan dingen die weken geleden waren gebeurd. En het mooiste? Hij begon grapjes te maken. Hij daagde ons uit, zocht de interactie op en liet zijn humor zien. Opeens zagen we niet meer alleen zijn beperking, we zagen Davey.”

Het recht om gehoord te worden

Voor Jiska is haar werk geslaagd als een kind niet langer onderschat wordt. Met speciale testen via de computer kan ze nu zwart-op-wit bewijzen wat een kind begrijpt, ook als het lichaam niet meewerkt. Dat voorkomt dat deze kinderen worden weggezet als 'onbereikbaar'. “Zonder deze hulpmiddelen blijft hun innerlijke wereld onzichtbaar,” zegt Jiska vastberaden. “Mijn doel is dat elk kind de kans krijgt om zijn eigen behoeften en wensen te delen. Of dat nu een grapje is, of simpelweg kunnen zeggen: ‘ik wil dit niet’. Dat is de basis van wie je bent.” Jiska geeft de kinderen op Kiezel geen stem; die stem hadden ze al lang. Ze zorgt er alleen voor dat de rest van de wereld eindelijk leert luisteren.